Ekranda zolaq və ləkə: nə vaxt təmir, nə vaxt dəyişmə
Ekranda zolaq, ləkə və ya rəng pozuntusu görəndə ilk sual həmişə eynidir: matris ölmüşdür, yoxsa problem başqa yerdədir? Bu fərqi 10 dəqiqəlik yoxlama ilə evdə müəyyən etmək olar — və çox vaxt nəticə gözlədiyinizdən ucuz çıxır.
Əvvəlcə: matris problemi, yoxsa video problem
Ən sürətli test xarici monitordur. Noutbuku HDMI və ya USB-C ilə monitora qoşun:
- Xarici monitorda təsvir təmizdir → problem ekran panelində, kabeldə və ya matris konnektorundadır. Ana plata və videokart sağlamdır.
- Xarici monitorda da eyni zolaq var → problem videokartda və ya ana platadadır. Bu, daha ciddi və daha bahalı haldır.
Xarici monitorunuz yoxdursa, BIOS-a girin (F2, F10 və ya Del). BIOS ekranı sistemdən asılı olmayan sadə təsvirdir: zolaq BIOS-da da görünürsə, bu proqram nasazlığı deyil, avadanlıq nasazlığıdır.
Xarici monitor variantına baxırsınızsa, monitorlar bölməsində uyğun ölçü və çözünürlükdə seçim var.
Zolağın növünə görə diaqnoz
| Görünüş | Ehtimal olunan səbəb | Həll |
|---|---|---|
| Bir və ya bir neçə şaquli nazik zolaq, rəngi sabit | Matrisin sürücü xətti qopub | Panel dəyişilir |
| Üfüqi zolaqlar, ekranı açanda dəyişir | Şleyf (kabel) və ya konnektor | Kabel dəyişilir — ucuz |
| Ekranın bir küncündə qara/rəngli ləkə, yayılır | Fiziki zərbə, matris içində maye kristal zədəsi | Panel dəyişilir |
| Rəngli «kvadratlar», sistem donur | Videokart (GPU) qızma zədəsi | Ana plata təmiri — bahalı |
| Ekran tutqun, işıq zəif, təsvir var | Arxa işıq və ya inverter/LED sürücüsü | Panel və ya lövhə dəyişilir |
| Bir-iki parlaq nöqtə | Ölü/ilişmiş piksel | Adətən dəyişməyə dəyməz |
Ekranı açıb-bağlayanda dəyişirsə
Bu, ən çox rast gəlinən və ən ucuz haldır. Ekran menteşələrindən keçən şleyf minlərlə açıb-bağlamadan sonra sürtülür. Əlamətlər:
- Zolaq ekranın açılma bucağından asılı olaraq görünür və itir.
- Müəyyən bucaqda təsvir tamamilə sönür və ya titrəyir.
- Ekran ağ və ya rəngli «qar» göstərir, sonra normala qayıdır.
Şleyf dəyişməsi panel dəyişməsindən xeyli ucuzdur. Servisə gedəndə mütləq deyin ki, zolaq ekranın bucağından asılıdır — bu, ustaya birbaşa istiqamət verir.
Ölü piksel yoxlaması
Tam ekran rejimində ardıcıl olaraq ağ, qara, qırmızı, yaşıl və mavi fon göstərin (adi şəkil faylı ilə də olar) və ekrana yaxından baxın:
- Ölü piksel — ağ fonda qara nöqtə. Bərpa olunmur.
- İlişmiş piksel — qara fonda rəngli nöqtə. Bəzən piksel «oynadan» videolarla bərpa olunur.
İşlənmiş noutbuk alarkən bu yoxlama mütləqdir — 12 addımlıq yoxlama siyahısında ayrıca bənd kimi verilib.
Nə vaxt təmir, nə vaxt dəyişmə
Sadə qayda: təmirin qiyməti cihazın dəyərinin 35-40 %-ni keçirsə, dəyişmək daha məntiqlidir.
- Şleyf problemi — həmişə təmir edin. Ucuzdur və nəticə tamdır.
- Panel dəyişməsi — 13-15″ standart Full HD panellər üçün adətən sərfəlidir. Toxunma ekranlı və ya 4K panellər baha başa gəlir.
- GPU zədəsi — köhnə cihazda dəyməz. Yeni cihaz almaq daha sağlam qərardır.
«Reball» adlanan GPU təmiri müvəqqəti nəticə verir: çip qızıb yenidən problem yaradır. Bu xidmətə pul verməzdən əvvəl həmin məbləğə hansı işlək noutbuk almaq mümkün olduğuna baxın.
Servisə getməzdən əvvəl edin
- Xarici monitor testini edin — nəticəni yadda saxlayın.
- Video sürücüsünü yenidən qurun (bəzən artefakt sürücü xətasıdır).
- Ekranı bir neçə bucaqda açıb-bağlayıb zolağın davranışını qeyd edin.
- Problemi telefonla videoya çəkin — servisdə təkrarlanmaya bilər.
Tez-tez verilən suallar
Zolaq öz-özünə keçə bilərmi?
Konnektor boş oturubsa və ya problem sürücüdən qaynaqlanırsa, bəli. Matris xəttinin qopması isə geri qayıtmır — zolaq zamanla genişlənir.
Panel dəyişəndə orijinal olmalıdır?
Vacib olan panelin ölçüsü, konnektor tipi (30/40 pin), çözünürlük və matris növüdür. Eyni parametrli fərqli istehsalçı paneli normal işləyir. Matris növləri barədə ayrıca yazımız var.
Bir ölü piksel üçün panel dəyişməyə dəyərmi?
Adətən yox. İstehsalçı standartlarında da bir-iki piksel qüsur sayılmır. Ləkə böyüyürsə, bu artıq piksel deyil, matris zədəsidir.
Ekran titrəyirsə səbəb nədir?
Əvvəlcə yenilənmə tezliyini və video sürücüsünü yoxlayın. Davam edirsə, şleyf və ya arxa işıq sürücüsü ehtimalı yüksəkdir.
Digər məqalələr
Asus VivoBook, ZenBook, TUF: seriya fərqi
Ad sinfi, rəqəmlər isə ölçü və nəsli bildirir — məntiq göründüyündən sadədir.
Oxu ›
Dynabook (Toshiba) bu gün almağa dəyərmi
Sual «yaxşıdırmı» deyil — «sıradan çıxanda təmir edə biləcəyəmmi».
Oxu ›
Intel və Apple M çipli MacBook: hansını almalı
Fərq «bir az sürətli» deyil — batareya, istilik və uyğunluq başqa cür işləyir.
Oxu ›