Termopasta nə vaxt dəyişilməlidir
Termopasta prosessorla radiator arasındakı mikroskopik boşluqları doldurur. Quruyanda istilik ötürülməsi pisləşir və cihaz qızır. Bəs onu nə vaxt dəyişmək lazımdır — və hər il dəyişmək doğrudanmı lazımdır?
Termopasta nə iş görür
Prosessorun qapağı və radiatorun oturacağı çılpaq gözlə hamar görünsə də, mikro səviyyədə kələ-kötürdür. Aralarında qalan hava istiliyi çox pis ötürür. Termopasta həmin boşluqları doldurur — funksiyası «yapışdırmaq» deyil, havanı sıxışdırıb çıxarmaqdır.
Buradan mühüm nəticə çıxır: çox pasta = pis. Qalın qat özü izolyator kimi işləyir. Lazım olan nazik, bərabər təbəqədir.
Nə vaxt dəyişmək lazımdır
| Hal | Qərar |
|---|---|
| Cihaz 3 yaşdan böyük, heç vaxt açılmayıb | Dəyişin |
| İşlənmiş cihaz yeni alınıb | Dəyişin — tarixçəsi bilinmir |
| Toz təmizlənib, temperatur yenə yüksəkdir | Dəyişin |
| Radiator hər halda çıxarılır (təmir, SSD) | Dəyişin — pasta onsuz da pozulur |
| Temperatur normaldır, cihaz sakit işləyir | Toxunmayın |
| Keçən il dəyişilib, problem yoxdur | Toxunmayın |
Yəni cavab «hər il» deyil. Doğru meyar temperaturdur: yük altında 90 °C-dən yuxarı davamlı dəyər görürsünüzsə, dəyişmə vaxtıdır.
Hansı pastanı seçmək
- Adi silikon-keramik pasta — ucuz, elektrik keçirmir, 3-4 il davam edir. Əksər noutbuk üçün tamamilə kifayətdir.
- Yüksək keyfiyyətli pasta — bir neçə dərəcə üstünlük verir, daha uzunömürlüdür. Güclü prosessorlu və ya nazik korpuslu modellərdə məntiqlidir.
- Maye metal — ən yaxşı nəticə, amma elektrik keçirir və alüminiuma zərər verir. Təcrübəsiz əldə cihazı bitirə bilər.
- Termopad (termo yastıqcıq) — pastanın əvəzi deyil. Video yaddaşı və qidalanma sxemləri üçündür və qalınlığı dəqiq seçilməlidir.
Maye metalı noutbukda yalnız təcrübəniz varsa işlədin. Yayılması, alüminium radiatorla reaksiyası və qısa qapanma riski real problemlərdir.
Dəyişmə qaydası
- Cihazı söndürün, adapteri və batareyanı ayırın, qalıq enerjini boşaldın.
- Alt qapağı açın, batareya konnektorunu çıxarın.
- Ventilyator şleyfini ayırın, radiatorun vintlərini çarpaz ardıcıllıqla, mərhələli açın (üzərində 1-2-3-4 nömrələri yazılır — tərs sıra ilə).
- Radiatoru düz yuxarı qaldırın; yapışıbsa, yavaşca yırğalayın.
- Köhnə pastanı izopropil spirt və lifsiz salfetlə tam silin — həm çipdən, həm radiatordan.
- Termopadları yoxlayın: sərtləşibsə, eyni qalınlıqda yenisi ilə əvəz edin.
- Çipin mərkəzinə noxud böyüklüyündə pasta qoyun. Yaymağa ehtiyac yoxdur — radiatorun təzyiqi özü yayır.
- Radiatoru düz oturdub vintləri çarpaz və mərhələli sıxın.
- Yığın, işə salın və temperaturu yenidən ölçün.
Prosessorun qapağı yoxdursa (çılpaq kristal — köhnə modellərdə olur), pasta miqdarı daha az olmalıdır və kənarlara daşmamalıdır.
Gözlənilən nəticə
- Yalnız toz təmizləmə: 5-10 °C aşağı.
- Toz + termopasta: 15-25 °C aşağı (köhnə, heç açılmamış cihazda).
- Ventilyator səsi azalır, prosessor tezliyi yük altında daha sabit qalır.
Təmizləmə addımları: soyutmanı təmizləmək.
Dəyişdikdən sonra temperatur düşməyibsə
- Radiator düz oturmayıb — vintləri açıb çarpaz ardıcıllıqla yenidən sıxın.
- Termopadların qalınlığı səhvdir — nazik pad radiatoru çipdən aralı saxlayır.
- Pasta çox qoyulub.
- Ventilyator zəif fırlanır — yatağı köhnəlib.
- Heat pipe zədələnib — bu halda radiator dəyişilməlidir.
Tez-tez verilən suallar
Diş pastası, vazelin və s. işə yarayırmı?
Xeyr. Onlar qısa müddətdə quruyur və istiliyi pis ötürür. Termopasta ucuz məhsuldur — əvəzedici axtarmağa dəyməz.
Pasta nə qədər davam edir?
Keyfiyyətli pasta noutbukda 3-5 il. Ucuz pasta isti mühitdə 1-2 ilə quruyur.
Nə qədər qoymaq lazımdır?
Çipin ölçüsündən asılıdır: kiçik noutbuk prosessoru üçün noxud dənəsi boyda kifayətdir. Artıq pasta kənarlara daşır və fayda vermir.
Video kart üçün ayrıca pasta lazımdır?
Ayrıca videokart varsa və eyni radiatorla soyudulursa, onun çipinə də pasta qoyulur. Yaddaş çipləri isə termopadla soyudulur.