SSD alarkən TBW, DRAM və kontroller nə deməkdir

İki SSD eyni həcmdə, eyni interfeysdə, amma qiymətləri iki dəfə fərqlənir. Fərq etiketdə görünmür — o, kontrollerdə, yaddaş tipində və DRAM keşin olub-olmamasındadır. Bu üç detal diskin real davranışını müəyyən edir.

1. TBW — yazma resursu

TBW (Terabytes Written) diskin ömrü boyunca neçə terabayt qəbul edə biləcəyini göstərir. Adi istifadəçi üçün bu rəqəm demək olar heç vaxt problem olmur — gündə 20 GB yazmaqla 300 TBW-lıq disk onilliklərə çatır.

TBW yalnız bu hallarda əhəmiyyət qazanır: video montaj keşi, virtual maşınlar, verilənlər bazası, davamlı yükləmə-silmə. Ətraflı: SSD-nin ömrü.

2. DRAM keş — ən çox hiss olunan fərq

SSD hansı məlumatın harada yerləşdiyini xəritədə saxlayır. Bu xəritə üçün:

• DRAM keşli disk — xəritəni öz sürətli yaddaşında saxlayır. Nəticə: yükdə sabit sürət.
• DRAM-sız (DRAM-less) disk — xəritəni NAND-da və ya sistemin RAM-ında (HMB) saxlayır. Ucuzdur, amma uzun yazmada və çoxlu kiçik faylla işləyəndə sürət kəskin düşür.

Bu fərq sınaq rəqəmlərində görünmür: qısa testdə hər iki disk yaxşı nəticə verir. Fərq 20-30 GB fayl köçürəndə və ya proqram quraşdıranda üzə çıxır.

3. NAND tipi

Gündəlik istifadə üçün doğru seçim: TLC + DRAM. QLC yalnız arxiv tipli, az yazılan disk kimi məntiqlidir.

4. Kontroller

Kontroller diskin «beyni»dir: keşi, bərabərləşdirməni və xəta düzəlişini idarə edir. Tanınmış kontrollerlər (Phison, Silicon Motion, Samsung öz kontrolleri, Marvell) sənədləşdirilmiş və proqram təminatı yenilənən həllərdir. Adı bilinməyən kontroller isə sabitlik riskidir — problemi diaqnoz etmək də çətinləşir.

5. İnterfeys və real sürət

• SATA SSD — təxminən 550 MB/s ilə məhdudlaşır. HDD-dən 5-10 dəfə sürətlidir.
• NVMe (PCIe 3.0) — 2000-3500 MB/s.
• NVMe (PCIe 4.0) — 5000 MB/s və yuxarı.

Yuvanızın hansı tipi dəstəklədiyini mütləq yoxlayın: M.2 SATA, yoxsa NVMe.

Alarkən yoxlama siyahısı

1. Yuva uyğunluğu — M.2 SATA, M.2 NVMe, yoxsa 2.5″ SATA.
2. Həcm — 512 GB əksər hal üçün doğru başlanğıcdır: həcm seçimi.
3. DRAM keş — məhsul səhifəsində yazılmalıdır; yazılmayıbsa, ehtimal ki yoxdur.
4. NAND tipi — TLC üstünlük.
5. TBW və zəmanət müddəti — istehsalçının öz etibarına göstəricidir.
6. Radiator — NVMe disklər qızır; nazik noutbukda termopad faydalıdır.

Qiymət haradan gəlir

Eyni həcmdə iki disk arasındakı fərq adətən belə bölünür: DRAM keşin olması, NAND tipi (TLC/QLC), kontroller sinfi və zəmanət müddəti. Ucuz diskin qiyməti bu dördündən birinə və ya bir neçəsinə güzəşt hesabına formalaşır — «eyni məhsul, sadəcə ucuz» halı praktikada demək olar yoxdur.

Tez-tez verilən suallar

• Sərt disklər və SSD
• M.2 SSD
• SSD, NVMe və HDD fərqi
• SMART göstəriciləri